มีดอรัญญิก

มีดอรัญญิก

ประวัติความเป็นมาของมีดอรัญญิก

     ในสมัยนั้นหมุ๋บ้านต้นโพธิ์และบ้านไผ่หนอง ผลิตมีดได้ก้ไม่มีช่องทางขายมากนัก  ส่วนใหญ่จะนำไปขายในหมู่บ้านใกล้เคียง หรือแหล่ชุมชนที่มีการแลกเปลี่ยนสินค้า ชาวบ้านจึงนำมีดที่ผลิตเงไปขายในชุมชน ซึ่เป็นตลาดแลกเปลี่ยนสินค้าอรัญญิก เมื่อคนซื้อแล้วเห็นว่าใช้ดี จึงเล่าขานกันปากต่อปาก สืบเนื่องกันมา ว่าซื้อมาจากบ้านอรัญญิก จึงเรียกกันติดปากว่า มีดอรัญญิก

มีดจากร้านวินัย

วัสดุที่ใช้ในการทำมีด

   เหล็ก เหล็กเป็นวัสดุพื้นฐานที่สำคัญยงิ่ในการพัฒนาสังคมและความเป็นอยู่ของมนุษย์ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันคำว่า “เหล็ก” ที่เรียกกันทั่วไปนั้นเป็นคำที่ใช้เรียกเหมารวมถึงเหล็ก (iron) และเหล็กกล้า (steel)   ซึ่งในความเป็นจริงนั้น เหล็กสองชนิดนี้ มีความแตกต่างกันหลายประการ

1. เหล็ก (iron)   เหล็กมีสัญลักษณ์ทางวิทยาศาสตร์คือ Fe ซึ่งย่อมาจาก Ferrum ในภาษาละติน เหล็กเป็นแร่ธาตุโลหะ ชนิดหนึ่งที่มีอยู่ในธรรมชาติ มีสีแดงอมน้ำตาล แม่เหลก็สามารถดูดติดได้ พบมากในชั้นหินใต้ดินบริเวณที่ราบสูงและภูเขา อยู่ในรปูก้อนสินแร่หล็ก (iron ore) ปะปนกับโลหะชนิดอื่นๆ และหิน เมื่อนำมาใช้ประโยชน์ จะต้องผ่านการทำให้บริทธิ์ด้วยกรรมวิธีการ “ถลุง” โดยใช้ความร้อนสูงถึง 3000 °F หรือประมาณ 1649 °C เผาให้สันแร่เหล็กหลอมละลายกลายเป็นของเหลว และแยกแร่อื่นที่ไม่ต้องการออกไป ก่อนนำโลหะนั้นไปเทลงแบบหล่อเหล็ก เพื่อให้ได้เป็นเหล็กออกมา 

2.ไม้ไผ่  ไม้ไผ่ เป็นวัสดุที่เก่าแก่ที่สุดที่มนุษย์รู้จักนำมาใช้เพื่อความสะดวกสบายในชีวิตประจำวัน ในขณะที่โลก ปัจจุบันเป็นเรื่องของพลาสติกและเหล็ก แต่ก็ยังมีโครงการร่วมมือค้นคว้าเรื่องไม้ไผร่ะหว่างชาติต่าง ๆ เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลทางวิชาการในการใช้ไม้ไผ่ซึ่งกันและกันในประเทศลาติน อเมริกัน 6 ประเทศ ในขณะนี้ได้มี โครงการวิจัยร่วมกันเพื่อจะหาชนิดของไม้ไผที่ดีที่สุดจากภาคต่าง ๆ ทั่วโลก        

     ไม้ไผ่เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยวอยู่ในวงศ์ Gramineae เช่นเดียวกับหญ้าแต่เป็นพืชตระกลูหญ้าที่สูงที่สุดในโลกและเป็นพืชเมืองร้อน ไม้ไผ่ใช้ประโยชน์ได้อย่างกว้างขวาง เช่น ใช้ในการก่อสร้างไม้นั่งร้านทาสีฉาบปูน ใช้ จักสานภาชนะต่าง ๆ ใช้ทำเครื่องดนตรี ใช้เป็นเยื่อกระดาษในอุตสาหกรรมทำกระดาษ ทำเครื่องกีฬา ใช้เป็นอาวุธ เช่น คันธนู หอก หลาว ใช้เป็นเครื่องอปุกรณ์การประมง เช่น ทำเสาโป๊ะ ทำเครื่องมือในการเกษตร นอกจากนั้นใบยังใช้ห่อขนม หน่อไผ่ใช้เป็นอาหารอย่างวิเศษ และกอไผ่ยงัใช้ประดับสวนได้งดงาม ไม่ไผทั่วโลก ที่รู้จักกันมีประมาณ 75 สกุล ที่ได้สำรวจพบในเมืองไทยมีประมาณ 12 สกุล แยกเป็นชนิดประมาณ 44 ชนิด

มีดและดาบจากหมู่บ้านอรัญญิก

ดาบที่ตกแต่งด้วยทอง

ดาบที่ประดับด้วยหวายถัก

มีดพก มีดใช้งานทั่วไป


วิธีและขั้นตอนการตีมีดอรัญญิก

มีดนั้นไม่ว่าจะเป็นมีดหมอ มีดเหน็บ มีดพับ มีดอรัญญิกต่างก็ต้องผ่านกระบวนการตีที่มีในขั้นตอนเหมือนกัน กว่าจะออกมาเป็นมีดแต่ละด้ามนั้น ต้องเวลาต่อด้ามไม่้อยเลยทีเดียว หัวข้อนี้จะพามาดูว่า ขั้นตอนการตีมีดมีขั้นตอนอะไรบ้าง

                                       

   การเตรียมการในการตีมีดอรัญญิก มีปัจจัยอยู่ 3 ประการดังนี้

     1.เตรียมคนเตรียมช่าง ในการตีมีดอรัญญิกในแต่ละครั้ง ต้องใช้ช่างไม่น้อยกว่า3-4คน โดยเฉพาะอย่างยิ่งขั้นตอนหลาบซึ่งเป็นขั้นตอนแรก จะยิ่งใช้คนที่มีความข็งแรง มีพละกำลังที่แข็งแกร่ง จะต้องมีความสามัคคีกันและต้องมีประสบการณ์ตีมาแล้วเป็นอย่างมาก

     2.เตรียมอุปกรณ์ อุปกร์ก็เป็นเครื่องมือสำคัญที่ขาดไม่ได้ ในการตีมีดตีเหล็กนั้น อุปกรณ์ต้องมีความพร้อม ไม่พัง ไม่ผุ ไม่ว่าจะเป็นค้อนตี ทั่ง พะเนิน คีม สูบลม เตาเผาเหล็ก ตะไบ เหล็กขูด เหล็กไซ รางน้ำชุบมีด เขื่อน ตัดเหล็ก ขอไฟ หินหยาบละเอียด ทั่งขอ เถาวัย์เปรียง หลักสี่ ปากกา กบ และเลื่อย เป็นต้น ทุกอย่างก่อนใช้งานต้องมีการตรวจสอบความปลอดภัย

     3.เตรียมวัตถุดิบ ขั้นตอนที่สามนี้ ถ้าขาดไปก็ตีมีดไม่ได้ วัตถุดิบที่ต้องเตรียมนั้นจะต้องมี เหล็กกล้า ถ่านไม้ไผ่  ที่ใช้ถ่านไม้ไผ่นั้นเพราะถื่อว่าเป็นถ่านที่ใช้ในการตีมีด ตีเหล็กนั้น มีประสิทธิภาพสูงมากอยู่แล้ว และอย่าลืมเตรียมไม้ที่จะทำเป็นด้ามของมีดอรัญญิก หรือมีดอื่นๆ ก็ต้องเตรียมเหมือนกัน

     เมื่อเตรียมความพร้อมทั้งช่างตีมีดและเตรียมเหล่าอุปกรณ์แล้ว ต่อไปก็ถึงขั้นตอนกระบวนการตีมีดเป็นลำดับต่อไป ซึ่งก็จะเป็นการลงมือตีมีด เป็นมีดอรัญญิกอย่างแท้จริงแล้วช่างตีมีดนั้นก็อย่าลืมว่าต้องมีพละกำลังมากพอสมควร โดยเฉพาะอย่างยิ่งต้องใช้กำลังแขนมากหน่อย และต้องเป็นผู้มีประสบการณ์มากเท่านั้นจึงจะสามารถตีมีดออกมาให้เป็นรูปร่างตามที่ต้องการได้

*****************************************************************************